Kastamonu'da halen fiziken varlığını sürdüren ve çoğunda ikamet edilen 534 adet tescilli konak vardır. Aslında bunların hepsine "konak" demek kanımızca doğru değildir. Zira, bir Türk evinin, konak sıfatını hakedebilmesi için, kalabalık bir aileyi ( 2-3 kuşak bir arada ) barındıran, haremlik ve selamlık bölümleri ayrı olan ve bunu mimarisinde de gösteren ( her iki bölümün ayrı girişi gibi ), görkemli bir yapı olması gerekir. Kastamonu'nun, yüzyıllar boyunca Osmanlı'nın çok önemli bir eyaleti olması ve Kastamonu kent merkezinin de bu idari ve ekonomik yapının merkezi olması nedeniyle, bu tarife uyan konaklar fazlasıyla mevcuttu. Bugün de günümüze bunlardan bazıları ulaşabilmiştir. Bunlar, sahibi olan köklü ve geniş ailelerin ismiyle anılırlar. Örneğin: Keskinler Konağı, Uğurlu Konağı, Oğuzlar Konağı gibi. Ancak günümüzde Kastamonu'da varlığını sürdüren ve yaşları ortalama 100-150 yıl arasında değişen tarihi ahşap yapıların çoğu, son derece ince zevkle yapılmış, orta veya büyük "Kastamonu Evleri" dir. Bunlar mimari özelliklerini korumuş olmakla birlikte, içlerindeki hayat, değişen yaşam koşullarına ayak uydurmuş ve yine sıhhi tesisat ve ısınma ihtiyaçlarına göre, içte bazı zorunlu değişiklikler yapılmıştır. Bu yapıların hızla yıpranması ve onarımlarının özel izinlere tabi ve çok pahalı olması, bunlarda yaşayan aileleri zor durumlarda bırakmakta ve eski ev ve konakların terkedilmesi sürecini hızlandırmaktadır.
Bugün Kastamonu'da en çok tarihi ev ve konak, Kale çevresinde ve Kale altından başlayarak, Nasrullah Meydanı'na ve çarşıya doğru yelpaze gibi açılan bir bölgede yer almaktadır. Karaçomak Deresi'nin karşı kıyısında da eski evlerden oluşan mahalleler hala mevcuttur.
1960'larla birlikte başlayan imar hareketleri sırasında, "modernleşme" gerekçesiyle, kente tarihi görünümünü veren çok sayıda konak yıkılmış ve yerlerine yüksek beton binalar yapılmıştır. Son yıllarda gelişen koruma bilinci ve özellikle son altı yılda Kastamonu Valiliği'nin başlattığı 'Tarihi Canlandırma' atılımıyla, birçok tarihi bina tescillenmiş ve restore edilmiştir. Bu yapıların hemen hepsi kamusal işlevler yüklenmişlerdir. Şimdi artık yapılması gereken, sivil toplumun, kendine ait yapıları konut, işyeri, vb. gibi sivil işlevlerle yeniden canlandıracakları yeni bir atılımın başlatılmasıdır.